Chapter 12 बीजीय व्यंजक Ex 12.1

प्रश्न 1.
निम्नलिखित स्थितियों में चरों, अचरों और अंकगणितीय संक्रियाओं का प्रयोग करते हुए बीजीय व्यंजक प्राप्त कीजिए –

  1. संख्या y में से z को घटाना।
  2. संख्याओं x और y के योग का आधा।
  3. संख्या z को स्वयं उससे गुणा किया जाता है।
  4. संख्याओं p और q के गुणनफल का एक-चौथाई।
  5. दोनों संख्याओं x और y के वर्गों को जोड़ा जाता है।
  6. संख्याओं m और n के गुणनफल के तीन गुने में संख्या 5 जोड़ना।
  7. 10 में से संख्याओं y और z के गुणनफल को घटाना।
  8. संख्याओं a और b के गुणनफल में से उनके योग को घटाना।

हल:

प्रश्न 2.
(i) निम्नलिखित व्यंजकों में पदों और उनके गुणनखण्डों को छाँटिए। पदों और उनके गुणनखण्डों को पेड़ आरेख द्वारा भी दर्शाइए :
(a) x – 3
(b) 1 + x + x2
(c) y – y3
(d) 5x2 + 7x2y
(e) – ab + 2b2 – 3a2
(ii) नीचे दिए गए व्यंजकों में,पदों और उनके गुणनखण्डों को छाँटिए :
(a) -4x + 5
(b) -4x + 5y
(c) 5y + 3y2
(d) xy + 2x2y2
(e) Pq + q
(f) 1.2ab – 2.4b + 3.6a

(h) 0.12p2 + 0.2q2
हल:
(i) (a) x – 3

(b) 1 + x + x2

(c) y – y3

(d) 5x2 + 7x2y

(e) – ab + 2b2 – 3a2

(ii) हल:

प्रश्न 3.
निम्नलिखित व्यंजकों में पदों के संख्यात्मक गुणांकों जो अचर न हों, की पहचान कीजिए :
(i) 5 – 3t2
(ii) 1 + t + t2 + t3
(iii) x + 2xy + 3y
(iv) 100m + 1000n
(v) -p2q2 + 7pq
(vi) 1.2a + 0.8b
(vii) 3.14 r2
(viii) 2(l + b)
(ix) 0.1 y + 0.01 y2
हल:

प्रश्न 4.
(a) वे पद पहचानिए जिनमें x है और फिर इनमें x का गुणांक लिखिए:
(i) y2x + y
(ii) 13y2 – 8yx
(iii) x + y + z
(iv) y + z + zx
(v) 1 + x + xy
(vi) 12xy + 25
(vii) 7 + xy2

(b) वे पद पहचानिए जिनमें है और फिर इनमें y2 का गुणांक लिखिए :
(i) 8 – xy2
(ii) 5y2 + 7x
(iii) 2x2y – 15xy2 + 7y2
हल:
(a)

(b)

प्रश्न 5.
निम्नलिखित व्यंजकों को एकपदी, द्विपद और त्रिपद के रूप में वर्गीकृत कीजिए :

  1. 4y – 7z
  2. y2
  3. x + y – xy
  4. 100
  5. ab – a – b
  6. 5 – 3t
  7. 4p2q – 4pq2
  8. 7mn
  9. z2 – 3z + 8
  10. a2 + b2
  11. z2 + z
  12. 1 + x + x2

हल:

  1. द्विपद
  2. एकपदी
  3. त्रिपद
  4. एकपदी
  5. त्रिपद
  6. द्विपद
  7. द्विपद
  8. एकपदी
  9. त्रिपद
  10. द्विपद
  11. द्विपद
  12. त्रिपद।

प्रश्न 6.
बताइए कि दिए हुए पदों के युग्म समान पदों के हैं या असमान पदों के हैं :

हल:

  1. समान पद
  2. समान पद
  3. असमान पद
  4. समान पद
  5. असमान पद
  6. असमान पद

प्रश्न 7.
निम्नलिखित में समान पदों को छाँटिए :
(a) -xy2, -4yx2, , 8x2, 2xy2, 7y, – 11x2,-100x, – 11yx, 20x2y, -6x2,y, 2xy, 3x.
(b) 10pq, 7p, 8q, -p2q2, – 7qp, – 100q, – 23, 12q2p2, -5p2, 41, 2405p, 78qp, 13p2q, qp2, 701p2
हल:
(a) दिए हुए पदों में समान पदों के समूह:
-xy2, 2ry2; – 4yx2, 20x2y; 8x2, – 11x2; – 6x2; 7y, y; – 100x, 3x; -11yx, 2xy
(b) दिए हुए पदों में समान पदों के समूह –
10pq, – 7qp, 78qp; 7p, 2405p; 8q, – 100q; – p2q2, 12q2p2; – 23, 41; -5p2, 701p2, 13p2q, qp2

पाठ्य-पुस्तक पृष्ठ संख्या # 253

प्रयास कीजिए

प्रश्न 1.
कम-से-कम ऐसी दो स्थितियों के बारे में सोचिए, जिनमें से प्रत्येक में आपको दो बीजीय व्यंजकों को बनाने की आवश्यकता पड़े और उन्हें जोड़ना या घटाना पड़े।
हल:

पाठ्य-पुस्तक पृष्ठ संख्या # 255

प्रयास कीजिए

प्रश्न 1.
जोड़िए और घटाइए:
(i) m – n, m + n
(ii) mn + 5 – 2, mn + 3
हल:
(i) योग : m – n + m + n
= m + m – n + n
= 2m + 0n = 2m
घटाना: (m – n) – (m + n)
= m – n – m – n
= m – m – n – n
= 0 – 2n = -2n

(ii) योग: mn + 5 – 2, mn +3
= mn + 5 – 2 + mn + 3
= mn + mn + 5 – 2 + 3
= 2mn + 6
घटाना: (mn + 5 – 2) – (mn + 3)
= mn + 5 – 2 – mn – 3
= mn – mn + 5 – 2 – 3
= 0 + 0 = 0

पाठ्य-पुस्तक पृष्ठ संख्या # 256

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

0:00
0:00

tipobet-tipobet-tipobet-tipobet-marsbahis-marsbahis-marsbahis-jojobet-jojobet-casibom-casibom-casibom-casibom-bets10-bets10-bets10-bets10-bets10-mobilbahis-mobilbahis-bet365-bet365-bet365-betturkey-betturkey-betturkey-betturkey-onwin-holiganbet-holiganbet-holiganbet-holiganbet-holiganbet-meritking-meritking-bahsegel-bahsegel-bahsegel-bahsegel-bettilt-bettilt-bettilt-bettilt-bettilt-mostbet-mostbet-mostbet-mostbet-misty-misty-misty-misty-misty-betenerji-betenerji-betenerji-sahabet-sahabet-sahabet-sahabet-sahabet-betmatik-betmatik-betmatik-betmatik-betmatik-mariobet-mariobet-mariobet-mariobet-mariobet-madridbet-madridbet-madridbet-madridbet-madridbet-pusulabet-pusulabet-pusulabet-pusulabet-pusulabet-betcio-betcio-betano-betano-betano-celtabet-celtabet-celtabet-celtabet-hitbet-hitbet-hitbet-hitbet-hitbet-pincocasino-pincocasino-pincocasino-meritbet-meritbet-meritbet-almanbahis-almanbahis-almanbahis-almanbahis-almanbahis-mersobahis-mersobahis-mersobahis-mersobahis-baywin-baywin-baywin-baywin-piabellacasino-piabellacasino-piabellacasino-limanbet-limanbet-limanbet-limanbet-limanbet-artemisbet-artemisbet-artemisbet-artemisbet-1xbet-1xbet-1xbet-1xbet-misli-misli-misli-misli-oleybet-oleybet-oleybet-oleybet-superbahis-superbahis-superbahis-nesine-nesine-nesine-youwin-youwin-youwin-youwin-betboo-betboo-betboo-bilyoner-bilyoner-sbahis-sbahis-maximumbet-betwin-betwin-royalbet-asyabahis-asyabahis-asyabahis-asyabahis-asyabahis-stake-stake-stake-dumanbet-dumanbet-dumanbet-7slots-7slots-7slots-pokerklas-pokerklas-klasbahis-klasbahis-klasbahis-imajbet-imajbet-imajbet-perabet-portbet-portbet-portbet-betgit-tipobet-tipobet-tipobet-marsbahis-jojobet-casibom-bets10-bets10-bets10-bets10-mobilbahis-mobilbahis-mobilbahis-bet365-bet365-betturkey-betturkey-betturkey-betturkey-onwin-holiganbet-holiganbet-meritking-meritking-meritking-bettilt-mostbet-mostbet-misty-misty-misty-betenerji-betenerji-betenerji-betenerji-betenerji-sahabet-betmatik-betmatik-mariobet-madridbet-madridbet-madridbet-pusulabet-pusulabet-pusulabet-pusulabet-betcio-betcio-betcio-betano-betano-celtabet-celtabet-celtabet-klasbahis-maximumbet-klasbahis-klasbahis-hitbet-1xbet-misli-imajbet-maximumbet-pincocasino-misli-betwin-imajbet-pincocasino-imajbet-pincocasino-perabet-pincocasino-perabet-misli-meritbet-oleybet-perabet-royalbet-royalbet-oleybet-asyabahis-almanbahis-asyabahis-portbet-portbet-portbet-asyabahis-superbahis-superbahis-portbet-mersobahis-superbahis-stake-mersobahis-betgit-nesine-baywin-baywin-nesine-betgit-youwin-dumanbet-piabellacasino-youwin-dumanbet-youwin-piabellacasino-betboo-dumanbet-7slots-7slots-bilyoner-bilyoner-7slots-safirbet-safirbet-safirbet-bilyoner-artemisbet-sbahis-sbahis-pokerklas-sbahis-pokerklas-royalbet-royalbet-royalbet-royalbet-royalbet-royalbet-royalbet-palacebet-palacebet-pashagaming-pashagaming-pashagaming-pashagaming-pashagaming-betasus-betasus-betasus-betasus-grandpashabet-grandpashabet-grandpashabet-cratosroyalbet-cratosroyalbet-cratosroyalbet-cratosroyalbet-betwoon-betwoon-betwoon-betwoon-betwoon-betwoon-spinco-spinco-spinco-radissonbet-radissonbet-radissonbet-radissonbet-betwild-betwild-betwild-betwild-betwild-süperbet-süperbet-casinofast-casinofast-casinofast-casinofast-casinofast-maxwin-maxwin-maxwin-maxwin-maxwin-damabet-damabet-damabet-damabet-damabet-damabet-damabet-dedebet-dedebet-dedebet-ramadabet-ramadabet-exonbet-exonbet-exonbet-exonbet-exonbet-exonbet-ritzbet-slotday-slotday-slotday-slotday-slotday-slotday-slotday-leogrand-leogrand-leogrand-leogrand-palazzobet-palazzobet-palazzobet-palazzobet-sloto-sloto-sloto-sloto-sloto-bahibom-bahibom-bahibom-bahibom-bahibom-bahibom-betsin-betsin-betsin-betsin-betsin-betsin-romabet-betgar-betgar-roketbet-roketbet-roketbet-roketbet-venombet-bahsegel-misli-imajbet-mobilbahis-celtabet-misli-bettilt-celtabet-celtabet-oleybet-stake-misli-stake-bettilt-hitbet-dumanbet-tipobet-dumanbet-celtabet-celtabet-hitbet-bahsegel-oleybet-dumanbet-hitbet-oleybet-pincocasino-superbahis-bahsegel-dumanbet-mostbet-pincocasino-marsbahis-hitbet-stake-hitbet-7slots-stake-celtabet-superbahis-mostbet-hitbet-stake-mostbet-nesine-nesine-7slots-nesine-sahabet-klasbahis-marsbahis-misli-betkanyon-nesine-portbet-pusulabet-pusulabet-youwin-oleybet-youwin-portbet-betboo-misli-perabet-jojobet-betboo-betgit-1xbet-betgit-1xbet-betcio-casibom-casibom-betano-betkanyon-betgit-bilyoner-betano-bilyoner-betcio-betboo-betboo-betano-betgit-mariobet-youwin-bets10-bets10-betano-betboo-sbahis-hitbet-mariobet-pincocasino-bets10-jojobet-pincocasino-pincocasino-betboo-casibom-bilyoner-mobilbahis-pincocasino-madridbet-madridbet-betgit-meritbet-casibom-mobilbahis-casibom-madridbet-bet365-pusulabet-sbahis-portbet-sahabet-pusulabet-bet365-betenerji-betenerji-betano-sbahis-pusulabet-meritbet-artemisbet-madridbet-bilyoner-mariobet-nesine-perabet-betkanyon-superbahis-betturkey-perabet-misty-superbahis-betturkey-bets10-maximumbet-maximumbet-mariobet-betcio-betwin-mostbet-onwin-betwin-betwin-limanbet-imajbet-imajbet-betwin-onwin-1xbet-bahsegel-betwin-klasbahis-betwin-mobilbahis-betmatik-meritking-klasbahis-piabellacasino-mersobahis-betano-betwin-holiganbet-misli-imajbet-holiganbet-betano-royalbet-holiganbet-piabellacasino-royalbet-klasbahis-meritking-baywin-baywin-meritking-royalbet-meritbet-meritking-royalbet-asyabahis-royalbet-meritking-bettilt-baywin-asyabahis-meritbet-asyabahis-bet365-baywin-dumanbet-meritbet-almanbahis-mostbet-sahabet-betturkey-almanbahis-7slots-betturkey-almanbahis-7slots-almanbahis-safirbet-misty-artemisbet-7slots-almanbahis-betturkey-safirbet-sahabet-pokerklas-misty-mersobahis-artemisbet-bet365-misty-piabellacasino-artemisbet-safirbet-pokerklas-holiganbet-piabellacasino-klasbahis-safirbet-onwin-mersobahis-piabellacasino-betturkey-betenerji-pokerklas-artemisbet-onwin-pokerklas-betenerji-baywin-pokerklas-pokerklas-holiganbet-piabellacasino-betenerji-mersobahis-safirbet-limanbet-limanbet-pokerklas-stake-venombet-venombet-venombet-venombet-venombet-roketbet-roketbet-roketbet-roketbet-roketbet-betgar-betgar-betgar-romabet-romabet-betsin-betsin-betsin-betsin-bahibom-bahibom-bahibom-bahibom-bahibom-bahibom-sloto-sloto-sloto-sloto-sloto-palazzobet-palazzobet-palazzobet-palazzobet-leogrand-leogrand-leogrand-leogrand-slotday-slotday-ritzbet-ritzbet-ritzbet-ritzbet-exonbet-exonbet-exonbet-exonbet-exonbet-ramadabet-ramadabet-ramadabet-ramadabet-dedebet-dedebet-dedebet-dedebet-dedebet-damabet-damabet-damabet-damabet-maxwin-maxwin-maxwin-maxwin-maxwin-casinofast-casinofast-süperbet-süperbet-süperbet-süperbet-süperbet-süperbet-süperbet-betwild-betwild-radissonbet-radissonbet-radissonbet-radissonbet-radissonbet-radissonbet-spinco-spinco-spinco-spinco-spinco-spinco-spinco-spinco-betwoon-betwoon-betwoon-betwoon-cratosroyalbet-cratosroyalbet-cratosroyalbet-cratosroyalbet-cratosroyalbet-cratosroyalbet-grandpashabet-grandpashabet-grandpashabet-grandpashabet-betasus-betasus-betasus-pashagaming-pashagaming-royalbet-royalbet-royalbet-royalbet-royalbet-palacebet-palacebet-palacebet-palacebet-palacebet-pashagaming-betasus-cratosroyalbet-exonbet-betgar-meritbet-bet365-betmatik-youwin-betkanyon-marsbahis-jojobet-casibom-mobilbahis-meritking-mostbet-betenerji-betenerji-betano-betano-pincocasino-meritbet-mersobahis-baywin-piabellacasino-artemisbet-1xbet-misli-oleybet-nesine-nesine-betboo-betboo-bilyoner-bilyoner-bilyoner-sbahis-sbahis-sbahis-maximumbet-maximumbet-betwin-betwin-betwin-royalbet-royalbet-royalbet-royalbet-stake-dumanbet-7slots-7slots-safirbet-safirbet-safirbet-safirbet-pokerklas-pokerklas-pokerklas-casibom-casibom-tipobet-jojobet-jojobet-mobilbahis-mobilbahis-bet365-onwin-onwin-onwin-meritking-meritking-bahsegel-betcio-betcio-betcio-celtabet-pincocasino-meritbet-piabellacasino-superbahis-superbahis-youwin-maximumbet-maximumbet-stake-dumanbet-safirbet-klasbahis-klasbahis-imajbet-imajbet-perabet-perabet-perabet-perabet-betkanyon-betkanyon-betkanyon-betkanyon-betkanyon-portbet-portbet-betgit-betgit-betgit-betgit-tipobet-tipobet-marsbahis-marsbahis-marsbahis-marsbahis-jojobet-jojobet-jojobet-jojobet-casibom-casibom-bets10-mobilbahis-mobilbahis-bet365-bet365-bet365-betturkey-onwin-onwin-onwin-onwin-holiganbet-holiganbet-holiganbet-meritking-meritking-bahsegel-bahsegel-bahsegel-bahsegel-bahsegel-bettilt-bettilt-bettilt-bettilt-mostbet-mostbet-mostbet-misty-misty-sahabet-sahabet-sahabet-sahabet-betmatik-betmatik-betmatik-mariobet-mariobet-mariobet-mariobet-madridbet-madridbet-pusulabet-betcio-betcio-betano-betano-betano-celtabet-celtabet-maximumbet-1xbet-hitbet-1xbet-klasbahis-hitbet-1xbet-hitbet-hitbet-1xbet-klasbahis-maximumbet-maximumbet-pincocasino-betwin-imajbet-misli-imajbet-betwin-misli-betwin-meritbet-betwin-meritbet-royalbet-perabet-perabet-royalbet-meritbet-meritbet-oleybet-betkanyon-royalbet-betkanyon-almanbahis-betkanyon-almanbahis-betkanyon-oleybet-betkanyon-almanbahis-almanbahis-oleybet-asyabahis-asyabahis-portbet-superbahis-mersobahis-mersobahis-superbahis-mersobahis-betgit-baywin-stake-betgit-nesine-betgit-stake-nesine-nesine-stake-baywin-stake-baywin-piabellacasino-youwin-youwin-dumanbet-piabellacasino-piabellacasino-betboo-betboo-dumanbet-limanbet-limanbet-limanbet-betboo-betboo-limanbet-7slots-bilyoner-7slots-limanbet-artemisbet-bilyoner-safirbet-artemisbet-safirbet-artemisbet-pokerklas-artemisbet-pokerklas-sbahis-pokerklas-sbahis-stake-tipobet-betmatik-bettilt-stake-tipobet-bettilt-stake-bettilt-celtabet-oleybet-tipobet-mostbet-marsbahis-bahsegel-bettilt-oleybet-asyabahis-bettilt-celtabet-asyabahis-tipobet-hitbet-pincocasino-dumanbet-oleybet-stake-bettilt-oleybet-bahsegel-misli-marsbahis-tipobet-celtabet-misli-tipobet-bahsegel-asyabahis-marsbahis-tipobet-misty-superbahis-7slots-jojobet-7slots-hitbet-mostbet-nesine-superbahis-celtabet-marsbahis-jojobet-mostbet-safirbet-youwin-madridbet-betenerji-superbahis-perabet-madridbet-madridbet-portbet-sahabet-oleybet-perabet-madridbet-marsbahis-madridbet-misli-nesine-betkanyon-marsbahis-betmatik-portbet-betgit-jojobet-portbet-pusulabet-pusulabet-pusulabet-youwin-portbet-jojobet-betkanyon-betmatik-superbahis-betcio-1xbet-betkanyon-betboo-sahabet-perabet-portbet-jojobet-betmatik-betcio-jojobet-portbet-betcio-betmatik-sahabet-betmatik-betboo-superbahis-casibom-betgit-mariobet-1xbet-mariobet-youwin-betgit-youwin-betenerji-youwin-1xbet-youwin-perabet-casibom-betkanyon-betenerji-tipobet-betgit-casibom-imajbet-bilyoner-bets10-marsbahis-nesine-betgit-mariobet-bets10-jojobet-hitbet-jojobet-betboo-sbahis-madridbet-betboo-sbahis-mobilbahis-mariobet-mobilbahis-sbahis-sbahis-marsbahis-artemisbet-maximumbet-bilyoner-casibom-artemisbet-imajbet-maximumbet-casibom-pusulabet-portbet-pincocasino-bet365-sbahis-bilyoner-bet365-bilyoner-betkanyon-misty-artemisbet-meritbet-bilyoner-betkanyon-limanbet-imajbet-mariobet-nesine-sbahis-perabet-bet365-limanbet-misty-artemisbet-mostbet-misty-betturkey-nesine-maximumbet-tipobet-pusulabet-betcio-sbahis-betturkey-maximumbet-maximumbet-maximumbet-meritbet-bets10-betcio-superbahis-perabet-meritbet-bets10-maximumbet-onwin-bets10-betcio-limanbet-betturkey-almanbahis-onwin-oleybet-imajbet-perabet-almanbahis-bettilt-betano-bets10-betcio-betano-onwin-bahsegel-imajbet-mariobet-almanbahis-maximumbet-misli-betwin-klasbahis-almanbahis-bahsegel-holiganbet-imajbet-meritking-piabellacasino-betwin-almanbahis-mobilbahis-limanbet-klasbahis-holiganbet-1xbet-bahsegel-betmatik-1xbet-betwin-mobilbahis-royalbet-betano-pincocasino-royalbet-mersobahis-royalbet-mersobahis-klasbahis-mobilbahis-royalbet-meritking-mobilbahis-royalbet-klasbahis-bilyoner-mersobahis-mersobahis-meritking-betmatik-1xbet-klasbahis-meritking-pincocasino-baywin-meritbet-bet365-meritking-baywin-asyabahis-asyabahis-bet365-asyabahis-piabellacasino-asyabahis-7slots-dumanbet-7slots-mostbet-piabellacasino-mersobahis-dumanbet-mersobahis-holiganbet-misty-piabellacasino-betturkey-7slots-pokerklas-1xbet-dumanbet-misty-limanbet-onwin-safirbet-safirbet-pokerklas-betenerji-safirbet-baywin-sahabet-onwin-baywin-betenerji-limanbet-safirbet-artemisbet-limanbet-pokerklas-holiganbet-sahabet-onwin-dumanbet-baywin-holiganbet-sahabet-